Periferik Arter Hastalığı
Bacak damar darlığında yürüme ağrısı, ayak-bilek indeksi ve Doppler tanısı, egzersiz, risk azaltma ve damar açma seçenekleri.
Periferik arter hastalığı, en sık bacakları besleyen atardamarlarda ateroskleroza bağlı daralma veya tıkanmadır. Yürüme mesafesini azaltmasının yanında kalp krizi ve inme riskinin de yükseldiğini gösteren sistemik bir damar hastalığıdır.
Kısa Bakış
Tipik belirti belirli mesafede başlayan ve dinlenmekle geçen baldır ağrısıdır; ancak hastaların çoğunda yakınma atipik veya sessiz olabilir. İleri evrede istirahat ağrısı, iyileşmeyen yara ve doku kaybı gelişebilir. Tedavi yalnızca bacağı değil tüm damar sistemini korumayı amaçlar.
Belirtiler Nelerdir?
- Yürümekle baldır, uyluk veya kalçada ağrı ve dinlenince geçme
- Ayakta soğukluk, renk değişikliği veya nabızların zayıflaması
- Tırnak/cilt değişikliği ve kıllarda azalma
- Gece veya istirahatte ayak ağrısı
- İyileşmeyen yara, siyahlaşma veya ani bacak ağrısı
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Tek bir neden yerine, kişisel yatkınlık ile zaman içinde gelişen risklerin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
- Sigara ve tütün kullanımı
- Diyabet, hipertansiyon ve yüksek LDL
- İleri yaş ve böbrek hastalığı
- Koroner veya beyin damar hastalığı
- Hareketsizlik ve obezite
Tanı Nasıl Konur?
Tanı yalnızca tek bir belirtiye veya test sonucuna dayanmaz. Öykü, muayene ve kişiye uygun testler birlikte yorumlanır.
- Bacak nabızları ve cilt/ayak muayenesi
- Ayak bileği-kol basınç indeksi (ABI)
- Diyabette yanıltıcı yüksek ABI varsa parmak basıncı veya ek test
- Duplex Doppler ultrasonografi
- Girişim planında BT veya MR anjiyografi
Tedavi Nasıl Planlanır?
Tedavinin amacı belirtileri azaltmak, komplikasyonları önlemek ve yaşam kalitesini korumaktır. Plan kişisel risklere ve eşlik eden hastalıklara göre değişir.
- Sigaranın tamamen bırakılması ve ayak bakımı
- Yapılandırılmış veya gözetimli yürüme egzersizi
- LDL, tansiyon ve diyabetin yoğun kontrolü
- Uygun antitrombotik ve belirti tedavilerinin kişisel kanama riskine göre seçimi
- Yaşamı kısıtlayan belirti veya uzvu tehdit eden iskemi varsa endovasküler/cerrahi damar açma
Günlük Yaşam ve İzlem
Takip sıklığı ve hedefler kişiye göre belirlenir.
- Yürüme mesafesini düzenli kaydetmek
- Ayakları her gün yara, çatlak ve renk değişikliği açısından incelemek
- Uygun ayakkabı kullanmak ve özellikle diyabette çıplak ayakla yürümemek
- Damar işlemi sonrası da egzersiz ve risk tedavisini sürdürmek
Ne Zaman Acil Yardım Alınmalı?
- Yeni iyileşmeyen yara veya siyahlaşma
- İstirahatte dayanılmaz ayak ağrısı
- Göğüs ağrısı veya inme belirtisi
Sık Sorulan Sorular
Yürüme ağrısında dinlenmek mi gerekir?
Akut sorun yoksa planlı yürüme egzersizi tedavinin önemli parçasıdır; program kişiye göre düzenlenir.
Stent her zaman gerekir mi?
Hayır. Önce risk azaltma ve egzersiz uygulanır; girişim belirti ve uzuv riskine göre seçilir.
Bacak hastalığı kalbi etkiler mi?
Aynı ateroskleroz sürecinin göstergesidir ve kalp/inme riskini artırır.
Kaynaklar ve Tıbbi İnceleme
Bu içerik, aşağıda listelenen güncel mesleki rehberler temel alınarak hasta bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir; ilaçlar hekim önerisi olmadan başlanmamalı, bırakılmamalı ya da değiştirilmemelidir.